Prikpil

Wat is de prikpil | Werkingsduur en bijwerkingen | Gecombineerde prikpillen | Richtlijn NVOG | NHG-standaard

Wat is de prikpil

De prikpil is een vorm van progestageen-alleen anticonceptie, waarbij 1 injectie per 12 weken (Depo-Provera '150' of Megestron) of 13 weken (Sayana) voldoende is voor een betrouwbare anticonceptieve werking. De prikpil is vooral geschikt voor diegenen, die andere vormen van anticonceptie te moeilijk of te ingewikkeld vinden. De progestagene stof is het medroxyprogesteronacetaat (MPA). Depo-Provera '150' en Megestron bevatten 150 mg van de werkzame stof en worden diep intramusculair (in de spier, meestal in het bovenbeen) toegediend. Sayana bevat slechts 104 mg MPA en wordt subcutaan (onder de huid) toegediend. Door de subcutane toedieningsvorm is de Sayana gebruiksvriendelijker. De effectiviteit en de farmacodynamische eigenschappen van Sayana zijn gelijk aan die van de Depoprovera. Men dient er echter wel rekening mee te houden dat het terugkeren van de vruchtbaarheid (ovulatie) tot maximaal een jaar kan duren. Het gebruik van Sayana bij adolescenten (12-18 jaar) is alleen geindiceerd wanneer andere anticonceptiemethoden ongeschikt of onacceptabel worden geacht, vanwege de onbekende langetermijn effecten van botverlies tijdens de kritieke periode voor botgroei. Een onderzoek naar het effect van Depoprovera bij adolescente vrouwen toonde aan dat het gebruik werd geassocieerd met een significante afname van de botmassa ten opzichte van de uitgangswaarde, maar dat de botmassa herstelde tot de uitgangswaarden binnen 1-3 jaar na het staken van de behandeling.  

De prikpil is niet toegestaan bij vermoede of bekende kwaadaardige aandoeningen van de borsten of van de geslachtsorganen. Indien er vaginale onregelmatige bloedingen bestaan, waarvan de oorzaak nog niet bekend is wordt de prikpil ook ontraden. Verder dient te prikpil te worden ontraden bij bestaande thromboflebitis (aderontsteking) en bij longembolie of thromboflebitis in de voorgeschiedenis. Tijdens borstvoeding wordt geadviseerd de prikpil niet eerder te geven dan 6 weken na de bevalling. (bron: Farmacotherapeutisch Kompas 2001). Als geen borstvoeding wordt gegeven dan kan al kort na de bevalling met de prikpil worden gestart.

Werkingsduur en bijwerkingen

Vooral als pas begonnen wordt met de prikpil kunnen onregelmatige en wat langer durende bloedingen, met name 'spotting' ontstaan zoals het geval is bij alle vormen van progestageen-alleen anticonceptie. Soms blijft de bloeding na verloop van tijd helemaal weg. Na 6 maanden heeft 39% van de vrouwen geen bloeding meer. Na 12 maanden (4 injecties) is dit het geval bij 56,5% van de vrouwen. De minimale werkingsduur is 12 weken. De maximale werkingsduur is individueel sterk wisselend. Na de laatste injectie kan het soms enige tijd - gemiddeld 6 maanden - duren alvorens de vruchtbaarheid zich heeft hersteld. Soms is er nog sprake van anovulatie een jaar na de laatste injectie. Dit maakt de prikpil minder geschikt voor vrouwen, die nog geen kinderen hebben omdat nooit tevoren kan worden voorzien waanneer de vruchtbaarheid zich herstelt na het stoppen met deze methode.

Gecombineerde prikpillen: progestageen in combinatie met een natuurlijk oestrogeen: de CIC's (Combined Injectable Contraceptives) geven een betere cycluscontrole. De injectie wordt 1 keer per 4 weken toegediend. In meerdere landen in Europa is deze vorm van de prikpil beschikbaar, echter niet in Nederland. Meer informatie over de CIC's is te vinden in het originele WHO-rapport: Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use Fourth Edition 2009

Overzicht betrouwbaarheid progestageen-alleen methoden van hormonale anticonceptie

Richtlijn nr.42 NVOG: progestageen-anticonceptie

NHG-standaard M02 hormonale anticonceptie

(terug naar progestageen-alleen anticonceptie)

home copyright disclaimer privacy