Sterilisatie bij de vrouw

Methoden | Laparoscopie | Hysteroscopie: Essure© methode - Adiana® methode | Tijdens keizersnede | Baarmoederverwijdering | Via de vaginaSterilisatie ongedaan maken | Richtlijn NVOG

(zie ook: algemene inleiding definitieve methoden)

Methoden van sterilisatie

De sterilisatie bij de vrouw wordt doorgaans uitgevoerd door het afsluiten van de eileiders, waardoor de zaadcellen niet meer in staat zijn de eicel te bereiken. Dank zij de ontwikkeling van de laparoscopie is sterilisatie een betrekkelijk eenvoudige ingreep geworden, die als regel in dagbehandeling wordt uitgevoerd. De ingreep kan plaatsvinden onder algehele of plaatselijke verdoving. Meestal zal gekozen worden voor algehele verdoving, aangezien het voor het uitvoeren van de ingreep noodzakelijk is koolzuurgas of lachgas in de buik te brengen, hetgeen een onaangenaam benauwd gevoel veroorzaakt door druk op het middenrif.

De laatste jaren is het uitvoeren van sterilisatie bij de vrouw aanzienlijk eenvoudiger geworden door het gebruik van de hysteroscoop. Hierbij worden met behulp van een kijkertje (scoop) en speciaal voor deze procedure ontwikkelde instrumenten via de baarmoederholte de eileiders afgesloten door het plaatsen van een "veertje" (Essure® methode) of een "plug" (Adiana® methode). De ingreep vindt poliklinisch plaats onder plaatselijke verdoving.

Laparoscopie

Met behulp van een laparoscoop kunnen de inwendige geslachtsorganen zichtbaar worden gemaakt en middels een speciaal daartoe ontworpen instrument kunnen de eileiders afgesloten worden. De meest gebruikte methode is die van het plaatsen van een clip of ring om het middelste gedeelte van de eileider. Ook is het mogelijk een gedeelte van de eileiders dicht te branden. In dit laatste geval kan de bloedtoevoer naar de eierstokken enigszins verminderd worden, waardoor soms de overgang iets eerder zal beginnen. (zie ook de patiëntenfolder van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie: "Sterilisatie van de vrouw per laparoscoop")

Hysteroscopie

Met een hysteroscoop kan de binnenkant van de baarmoeder bekeken worden en kan in de de baarmoederholte de toegang tot de beide eileiders zichtbaar gemaakt worden. Met speciaal daarvoor ontwikkelde instrumenten kunnen de eileiders worden afgesloten. De Essure® methode wordt het meest toegepast en wordt inmiddels naar schatting ongeveer bij 1 op de 3 sterilisaties van de vrouw uitgevoerd. De Adiana® methode werd slechts vrij sporadisch toegepast. Medio 2012 heeft de producent echter besloten deze methode niet meer te leveren om economische redenen. Bij een hysteroscopisch uitgevoerde sterilisatie wordt 3 maanden na de ingreep een controle uitgevoerd om te controleren of beide eileiders daadwerkelijk zijn afgesloten. Gedurende deze drie maanden is het noodzakelijk nog een andere vorm van anticonceptie te gebruiken. 

Essure© methode (Bekijk de animatie >>>)

In de loop van 2003 is deze methode van sterilisatie in Nederland geďntroduceerd: de Essure© methode. Er wordt gebruik gemaakt van de hysteroscoop. Hierbij wordt een kijkbuis via de schede in de baarmoederholte gebracht en vervolgens wordt via de openingen van de eileiders een soort veertje van nitinol (een legering van nikkel en titanium) in de eileiders geplaatst. In dit veertje bevinden zich miniscule polyester vezeltjes. Door de aanwezigheid van deze vezeltjes groeien de eileiders als het ware in ongeveer 3 maanden dicht, waarna deze zijn afgesloten. Na drie maanden vindt controle plaats om na te gaan of de eileiders inderdaad volledig zijn afgesloten. De ingreep vindt poliklinisch plaats. Narcose is niet nodig. Als de sterilisatie volgens deze methode is uitgevoerd is herstel van de vruchtbaarheid niet meer mogelijk. 

De methode is zeer betrouwbaar. Bij deze methode werd in de inmiddels ruim 200 publicaties na een succesvol uitgevoerde ingreep (bewijs van dubbelzijdige afsluiting na 3 maanden) geen enkele zwangerschap gemeld.

Voor een actuele lijst van behandelcentra klik hier.

Adiana® methode (Bekijk de animatie>>>)  

Deze nieuwe sterilisatiemethode kwam in 2009 beschikbaar. Ook deze methode wordt poliklinisch uitgevoerd via de hysteroscoop. Na het inbrengen van de instrumenten wordt allereerst een zeer lage dosis radiofrequentie energie aan een klein deel van beide eileiders toegediend om een dun laagje cellen te verwijderen. Op die plek wordt vervolgens een kleine, zachte matrix ingebracht, niet groter dan een rijstkorrel. Daarmee is de behandeling zelf afgelopen. In de drie maanden die volgen, groeien lichaamscellen rond de matrices, waardoor de eileiders hermetisch worden afgesloten. Gedurende deze periode zullen er voorbehoedsmiddelen moeten worden gebruikt om zwangerschap te voorkomen. Na drie maanden wordt door middel van een speciale röntgentest gecontroleerd of de eileiders volledig geblokkeerd zijn. De behandeling is voor vrouwen nauwelijks belastend. 90% van de vrouwen kon een dag na de ingreep haar normale werkzaamheden hervatten. Na twee dagen betrof dit 98% van de vrouwen. De nieuwe sterilisatiemethode Adiana is ontwikkeld in de Verenigde Staten en wordt inmiddels in diverse ziekenhuizen in Nederland aangeboden.  Voor een actuele lijst van behandelcentra klik hier.

 

Tijdens keizersnede

Sterilisatie wordt soms ook in aansluiting aan een keizersnede uitgevoerd. Dit zal echter niet vaak worden gedaan, aangezien er nooit 100% zekerheid kan zijn over de gezondheidstoestand van de pasgeboren baby. Bovendien is een sterilisatie die tijdens de keizersnede wordt uitgevoerd minder betrouwbaar.

Baarmoederverwijdering

Indien er dringende bijkomende medische redenen bestaan, kan soms gekozen worden voor het verwijderen van de baarmoeder. Indien er uitsluitend sterilisatiewens bestaat is dit evenwel een overbodige ingreep.

Via de vagina 

Sterilisatie via de vagina wordt tegenwoordig nog slechts in uitzonderingsgevallen toegepast. Deze methode is gebleken minder betrouwbaar te zijn dan de hierboven beschreven methoden van sterilisatie via laparoscopie.

Sterilisatie ongedaan maken 

Alhoewel sterilisatie in beginsel een definitieve beëindiging van de vruchtbaarheid betekent, kunnen er zich situaties voordoen, die herstel van de ingreep gewenst maken. Dit herstel bestaat uit het verwijderen van het afgesloten gedeelte van de eileiders, waarna de intacte gedeelten van de eileiders met behulp van microchirurgische technieken weer aan elkaar worden gehecht. Het succes van herstel hangt af van de gebruikte methode van sterilisatie. Na sterilisatie met clip of ring is de kans op een hernieuwde zwangerschap het hoogst. Omstreeks 80% van de vrouwen is na een hersteloperatie voor deze methoden van sterilisatie binnen een jaar weer zwanger. Na dichtbranden van de eileiders ligt dit percentage na een hersteloperatie lager en wel rond de 65%. De herstelkans na toepassing van de Ovabloc© methode ligt aanzienlijk lager. Exacte cijfers zijn niet bekend. Herstel na toepassing van de Essure© methode is niet mogelijk.

Kijk op independer.nl om na te gaan hoeveel je verzekeringsmaatschappij vergoedt bij een hersteloperatie.

Na een hersteloperatie is de kans op het ontstaan van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap verhoogd.

Zowel bij de vrouw als bij de man kan na sterilisatie spontaan herstel van de doorgankelijkheid van eileiders of zaadstreng optreden. De kans op het ontstaan van zwangerschap na een correct uitgevoerde sterilisatie bij de vrouw is ongeveer 1 %. Ontstaat er een zwangerschap na sterilisatie dan is de kans dat dit een buitenbaarmoederlijke zwangerschap is groot. Als een vrouw na een sterilisatie verschijnselen heeft van een beginnende zwangerschap, dan is vroegtijdig onderzoek gewenst om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap bijtijds op te kunnen sporen. Spontaan herstel kan ook vele jaren na de sterilisatie nog voorkomen. 

 

Zie ook: Algemene inleiding definitieve methoden

 

Overzicht betrouwbaarheid definitieve methoden

Richtlijn nr. 30  NVOG:

Deze pagina werd voor het laatst bijgewerkt op 10 september 2012

home copyright disclaimer privacy